نثر مسجع و شعر بيان كرده‌اند و سخنان مولدان [ 1 ] در همهء فنون زبان عرب تا به علت محفوظات بسيار از نظم و نثر سخنان ايشان در شمار كسانى درآيند كه در ميان عرب پرورش يافته و روش تعبير از مقاصد را از آنان فرا گرفته‌اند . آنگاه عملا بتعبير از منويات خود بر حسب عبارات و تركيبات و چگونگى نظم و ساختمان - جمله‌هاى عربى آغاز ميكنند و محفوظات را كه از شيوه‌ها و ترتيب الفاظ ايشان فرا - گرفته‌اند به كار مىبرند . آن وقت بسبب اين محفوظات و به كار بردن آنها ملكهء آن زبان براى آنان حاصل مىشود و هر چه بيشتر محفوظات فرا گيرند و به كار برند آن ملكه راسختر و نيرومندتر مىشود و با همهء اينها آموزندهء آن به طبعى سليم و فهمى نيكو نيازمند است تا بتواند تمايلات و آرزوها و تركيب‌هاى سخن ايشان را دريابد و آنها را با مقتضيات احوال تطبيق كند و ذوق بدين امر گواهى ميدهد و آن از اين ملكه و طبع سليم در ملكه بوجود مىآيد ، چنان كه در آينده دربارهء آن « ذوق » گفتگو خواهيم كرد . و نيكوئى و زيبائى سخن مصنوع خواه نظم يا نثر وابسته به محفوظات بسيار و به كار بردن آنهاست و كسى كه اين ملكات را بدست آورد لغت مضر را آموخته است و چنين كسى بسبب بلاغت در آن ناقدى بصير مىشود و بدين سان سزاست كه لغت مضر را بياموزند ، و خدا هر كه را بخواهد رهبرى ميفرمايد [ 2 ] .

--> [ 1 - ) ] شاعران عرب را بسه دسته تقسيم ميكردند : الف - شاعران جاهليت ( پيش از اسلام ) . ب - شاعران مخضرم ( آنان كه هم عصر جاهليت و هم عصر اسلام را درك كرده‌اند ) . ج - شاعران مولد يعنى شاعران پس از صدر اسلام و صاحب اقرب الموارد آرد : كلمهء مولد « بضم ( م ) و فتح ( و ) ( ل ) مشدد » بمعانى تازه و عربى ناخالص نيز آمده است ابو البقا در كليات گويد : هر لفظ اصيل عربى را كه به افزودن همزه يا حذف آن يا حركت دادن يا سكون آن تغيير دهند مولد نامند ، و نيز آرد : مولد كسى است كه در ميان عرب متولد شود و با فرزندان ايشان پرورش يابد و به آداب ايشان خو گيرد . و صاحب اساس گفته است : مولد سخنى است كه در اصل عربى نباشد يعنى بعدها آن را ايجاد كنند و در گذشته از سخنان ايشان نبوده است . [ 2 - ) ] وَ الله يَهْدِي من يَشاءُ 2 : 213 . س : 2 ( بقره ) آ : 213 و اشاره به آيهء 95 سورهء 16 ( النحل ) . در چاپهاى مصر و بيروت چنين است . و خدا هر كه را بخواهد بفضل و بخشش خود رهبرى ميفرمايد .